GÓC SẠCH · VẤN ĐỀ THƯỜNG GẶP
Cùng một lượng dầu mỡ, cùng một nước rửa chén, bát sứ tráng vài lần đã sạch nhưng hộp nhựa vẫn còn cảm giác trơn nhớt. Không phải hộp nhựa bẩn hơn, mà do bản chất vật liệu khác hẳn sứ và thủy tinh.
Dầu mỡ là các chất không phân cực. Phần lớn nhựa gia dụng như PP (polypropylene), PE (polyethylene), ABS, melamine đều có bề mặt mang tính kỵ nước và tương đối ưa dầu. Nghĩa là dầu mỡ có xu hướng bám lên nhựa dễ hơn và bám chặt hơn. Ngược lại, bát sứ và thủy tinh có bề mặt phân cực cao hơn nên dầu khó bám và dễ bị nước rửa chén kéo ra khỏi bề mặt. Nói đơn giản: dầu thích nhựa hơn dầu thích sứ.
Nếu soi dưới kính hiển vi, bề mặt sứ nung có độ đồng đều cao, thủy tinh rất nhẵn, còn nhựa có nhiều khe vi mô và nhiều vùng gồ ghề kích thước micromet. Dầu mỡ chui được vào các khe này. Sau khi rửa, dầu trên bề mặt bị lấy đi nhưng dầu trong các khe vi mô vẫn còn, nên khi tay miết lên, lớp dầu này tạo cảm giác nhớt.
Đây là hiện tượng quen thuộc. Hộp đựng thịt kho, cà ri, nước dùng, sau khi rửa vẫn còn mùi hành, tỏi, cá, nghệ. Nguyên nhân là dầu và các hợp chất tạo mùi khuếch tán một phần vào lớp bề mặt nhựa. Sứ và thủy tinh hầu như không bị, đó là lý do nhiều hộp nhựa cũ luôn có cảm giác ám dầu.
Khi thức ăn còn nóng, dầu loãng hơn nên khả năng thấm vào các khe bề mặt nhựa cao hơn. Đặc biệt nước lẩu, nước phở, thịt kho, nước hầm xương thường để lại cảm giác nhớt dai dẳng hơn nhiều so với dầu ăn thông thường.
Khi rửa bát sứ, chất hoạt động bề mặt (surfactant) chỉ cần bám vào dầu, kéo dầu khỏi bề mặt, rồi nước cuốn đi. Nhưng với hộp nhựa, nó phải bám vào dầu, phá liên kết dầu với nhựa, kéo dầu ra, ngăn dầu bám trở lại, rồi nước mới cuốn đi được. Khó khăn lớn nhất là bước phá liên kết giữa dầu và nhựa. Đây là lý do nhiều nước rửa chén làm sạch bát sứ rất tốt nhưng gặp hộp nhựa lại dễ để lại cảm giác trơn.
Một mẹo đơn giản: sau khi tráng sạch, để nước chảy qua bề mặt hộp. Nếu nước tạo thành một lớp màng liên tục, trải đều thì bề mặt tương đối sạch. Nếu nước co lại thành từng giọt, xuất hiện vùng loang thì thường vẫn còn dầu mỡ trên bề mặt. Đây là nguyên lý liên quan đến sức căng bề mặt và khả năng thấm ướt.
Hộp nhựa khó sạch dầu vì nhựa ưa dầu hơn, bề mặt có khe vi mô giữ dầu, lại hấp phụ cả dầu lẫn mùi, và surfactant phải phá được liên kết dầu với nhựa trước khi cuốn đi. Vì vậy khi đánh giá một nước rửa chén, hộp nhựa dính dầu là phép thử khó nhất. OSARO làm theo hướng vừa tách dầu vừa tráng trôi nhanh, để dầu rời khỏi cả bề mặt khó như nhựa thay vì bám lại. Với hộp nhựa, nên dùng nước ấm và tráng kỹ hơn bát sứ.
Cách kiểm tra thật nhất vẫn là nhìn màng nước sau khi tráng: nước trải đều là sạch, co thành giọt là còn dầu.
